Restauratie van het historische Bommevrij in Nieuwpoort gaat een nieuwe fase in
De restauratie van het historische Bommevrij in Nieuwpoort gaat een nieuwe fase in. Na een zomeronderbreking tijdens het bouwverlof zijn de werken opnieuw in een stroomversnelling gekomen. De historische gevels krijgen hun oorspronkelijke uitstraling terug en ook binnenin wordt steeds duidelijker hoe de toekomstige expohal en de tekenacademie vorm zullen krijgen. Tegelijk kiest de Stad bewust voor duurzame technieken, met respect voor het beschermde erfgoed. De afronding van de restauratiewerken is voorzien voor begin 2027.
Het beschermde Bommevrij in de Schoolstraat in Nieuwpoort-Stad werd begin 19e eeuw opgetrokken tijdens de Hollandse bestuursperiode, als onderdeel van de militaire infrastructuur binnen de stadsmuren. Het gebouw deed dienst als bomvrij laboratorium, kruitmagazijn en arsenaal. De metersdikke muren moesten de opgeslagen wapens en munitie beschermen tegen beschietingen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Nieuwpoort grotendeels verwoest, maar Bommevrij bleef overeind. Vandaag krijgt dit bijzondere monument een nieuwe toekomst als culturele exporuimte en locatie voor de afdeling Nieuwpoort van de Westhoek Academie Koksijde (WAK).
Sinds eind januari 2025 wordt het gebouw grondig gerestaureerd. Daarbij ligt de nadruk op het herstel van de historische bouwkenmerken, de zorgvuldige inrichting van de ruimtes en het integreren van hedendaagse technieken. Hoewel de werken tijdens het bouwverlof in de zomer tijdelijk stillagen, is de werf intussen opnieuw volop in beweging.
Authentieke look hersteld
Aan de buitenzijde wordt de historische uitstraling van Bommevrij steeds beter zichtbaar. De voorgevel langs de Schoolstraat is bijna volledig in ere hersteld, met terugkeer van de authentieke bogen. De gevel wordt hervoegd met kalkmortel, zoals dat ook vroeger gebeurde. Die keuze sluit aan bij de traditionele bouwtechnieken en draagt bij aan een authentiek eindresultaat.
Ook aan de achtergevel wordt verder gewerkt. Nadat een groot deel van de oorspronkelijke gevel wegens de slechte bouwkundige staat moest worden afgebroken, is de heropbouw volgens de historische gevelindeling volop aan de gang. Het rechterdeel werd al voor het zomerverlof afgewerkt, nu is het linkerdeel aan de beurt.
Ook binnenin krijgt Bommevrij steeds meer vorm
Naast de zichtbare veranderingen aan de gevels vorderen ook de werkzaamheden aan het interieur goed. De verschillende ruimtes worden ingericht volgens hun toekomstige functie als tentoonstellingsruimte en lesateliers.
In de noordvleugel, die als tentoonstellingsruimte zal dienen, wordt vloerverwarming geplaatst. Daarop volgt een vloerafwerking in baksteenklinkers. De oorspronkelijke klinkers konden helaas niet worden hergebruikt.
In de zuidvleugel komen de lesateliers van de tekenacademie. Op het gelijkvloers wordt een gladde betonvloer voorzien, terwijl de eerste verdieping een parketvloer krijgt. Die vervangt de oorspronkelijk geplande eiken vloerplanken. Uit technisch onderzoek bleek dat deze planken door de vloerverwarming konden vervormen. Daarom werd, in overleg met Onroerend Erfgoed, gekozen voor een beter geschikte vloerafwerking. In afwachting van de parketvloer zijn in de zuidvleugel al grote houten draagbalken geplaatst.
Schepen van Cultuur en Erfgoed Ann Gheeraert wijst op het belang van de zorgvuldige keuzes tijdens de restauratie: “Bij een beschermd monument als Bommevrij vraagt elke ingreep om een goed evenwicht tussen het behoud van historische waarden en de eisen van een hedendaags gebruik. We herstellen de karakteristieke gevels en kiezen binnenin materialen en afwerkingen die passen bij de nieuwe functies van het gebouw. Niet alles uit het verleden kan letterlijk worden hergebruikt, maar we maken elke keuze met aandacht voor de geschiedenis, de architectuur en de toekomst van deze bijzondere plek.”
Duurzaam renoveren met het oog op 2045
Bij de restauratie wordt niet alleen gekeken naar het historische karakter van Bommevrij, maar ook naar de energieprestaties op lange termijn. Een belangrijke aanpassing aan het oorspronkelijke ontwerp is de keuze voor een warmtepomp in plaats van de aanvankelijk voorziene gascondensatieketel.
Met die ingreep zet de Stad een concrete stap richting de strategische doelstelling om tegen 2045 quasi klimaatneutraal te zijn. De integratie van de warmtepomp en de noodzakelijke aanpassingen aan het gebouw vertegenwoordigen een meerkost van 110.409,50 euro, exclusief btw. Zonnepanelen maken momenteel geen deel uit van het restauratiedossier, maar kunnen op termijn nog worden toegevoegd.
Burgemeester Kris Vandecasteele vindt het belangrijk dat er bij de restauratie voldoende aandacht naar duurzaamheid gaat: “Bij de restauratie van Bommevrij willen we het verleden bewaren, maar tegelijk ook vooruitkijken. Het uitgangspunt is om moderne technieken zo goed mogelijk te verzoenen met de eigenheid en de bouwkundige kenmerken van het monument. De keuze voor een warmtepomp in plaats van een gascondensatieketel is daar een concreet voorbeeld van. Zo verzoenen we de zorg voor ons waardevolle erfgoed met onze ambitie om tegen 2045 quasi klimaatneutraal te zijn.”
De werken aan Bommevrij zitten intussen in de laatste rechte lijn, al vraagt de zorgvuldige afwerking van zowel de gevels als het interieur nog de nodige tijd. De afronding is opgeschoven naar begin 2027.