Pianobouwer Chris Maene uit Ruiselede laat Beethovens Graf-piano weer herleven
KU Leuven en Orpheus Instituut slaan de handen in elkaar met het Beethoven-Haus Bonn voor een uniek onderzoeks- en erfgoedproject: de bouw van een historisch nauwkeurige replica van de Conrad Graf-piano die Ludwig van Beethoven gebruikte in het laatste jaar van zijn leven. Het instrument, dat zich sinds 1889 in het Beethoven-Haus bevindt, en niet meer bespeelbaar is, wordt voor het eerst volledig gereconstrueerd. Het wordt nagebouwd door pianobouwer Chris Maene en zal tegen begin 2027 voltooid zijn.
Het project brengt academisch onderzoek, artistieke praktijk en museale expertise samen. KU Leuven voert het fundamentele onderzoek naar Beethovens late stijl en de pianotechnologie, terwijl Orpheus Instituut in Gent fungeert als artistiek en experimenteel laboratorium waar de replica actief zal worden bespeeld en bestudeerd. Het Beethoven-Haus Bonn stelt het originele instrument en zijn archieven ter beschikking en verankert het project binnen het internationale Beethoven-erfgoed.
Over de Graf-piano
De Graf-piano is gebouwd door Conrad Graf (1782–1851), de meest toonaangevende Weense pianobouwer van zijn tijd. Beethoven verwierf het instrument op 24 januari 1826, aanvankelijk als tijdelijke vervanging voor zijn Engelse Broadwood-piano, die bij Graf in herstelling was. Uiteindelijk bleven beide instrumenten naast elkaar in Beethovens woning staan, tijdens de laatste vijftien maanden van zijn leven.
Wat de Graf-piano bijzonder maakt, is haar zes-en-een-halve-octaaf bereik, haar technisch vernieuwende viersnarige bespanning en de verfijnde mogelijkheden voor klanknuancering via pedalen. Op deze piano realiseerde Beethoven in 1826 de Grande Fugue op. 134, zijn vierhandige pianobewerking van de monumentale strijkkwartetfuga op. 133—een werk dat expliciet het grotere bereik van de Graf-piano vereist.
Uniek project
Het project bouwt voort op eerdere expertise van pianobouwer Chris Maene en pianist-onderzoeker Tom Beghin. Ze realiseerden eerder al de eerste historische replica’s van zowel Beethovens John Broadwood & Sons-piano (1817), het instrument waarop Beethoven het grootste deel van zijn late pianowerken componeerde, als zijn Erard Frères (1803), het instrument dat aanleiding gaf tot het componeren van zijn ‘Waldstein’ Sonate op. 53.”
“Met deze Graf-replica vervolledigen we de trilogie van drie bewaard gebleven Beethoven-piano’s. We willen we niet alleen reconstrueren hoe Beethoven klonk,” zegt professor Tom Beghin, “maar ook hoe hij dacht, voelde en werkte aan het klavier. Samen met de Broadwood opent dit instrument een nieuwe toegang tot de muziek van een doof-creërend componist, op het snijvlak van technologie, lichaam en verbeelding.”
Na de oplevering blijft de Graf-replica vijf jaar beschikbaar voor onderzoek bij Orpheus Instituut. Het instrument zal ook toeren door Europa, alvorens definitief terug te keren naar Bonn, naar het Beethoven-Haus.