Ensor en Spilliaert ontmoeten elkaar opnieuw in Oostende – ook na zonsondergang
Vanaf 8 oktober brengt Het James Ensorhuis James Ensor en Léon Spilliaert samen in een tentoonstelling die vertrekt vanuit hun bijzondere band met Oostende én met elkaar. De twee kunstenaars waren niet alleen stadsgenoten en tijdgenoten: ze hebben elkaar ook daadwerkelijk gekend. Een dertigtal werken toont hoe ze dezelfde stad, zee en mensen met een totaal andere blik benaderden. Bijzonder zijn verschillende Spilliaerts uit privécollecties die zelden voor het grote publiek te zien zijn. Drie bijzondere nocturnes trekken die dialoog letterlijk de nacht in: in kleine groepen ontdekken bezoekers de expo na zonsondergang, wanneer de herfst- en winterduisternis over Oostende valt en de verstilde, mysterieuze sfeer uit Spilliaerts werk bijna tastbaar wordt.
Na eerdere tentoonstellingen waarin James Ensor in dialoog ging met onder meer Paul Klee, Alfred Kubin en Roger Raveel, kiest Het James Ensorhuis ditmaal voor een kunstenaar die veel dichter bij hem stond: Léon Spilliaert.
Beiden werden geboren in Oostende, werkten in hetzelfde tijdperk, kenden dezelfde straten, zee, haven en strand – en kenden ook elkaar. Toch konden hun artistieke werelden nauwelijks meer verschillen.
Twee Oostendenaars, twee totaal verschillende blikken
“Ensor en Spilliaert waren niet alleen twee kunstenaars uit Oostende, ze waren tijdgenoten en hebben elkaar ook gekend. Dat maakt het bijzonder interessant om hun werk naast elkaar te plaatsen. Ze keken naar dezelfde zee, dezelfde haven en soms zelfs naar dezelfde plekken in de stad, maar zagen iets totaal anders. Bij Spilliaert trekt het perspectief je vaak de verte in, terwijl Ensors blik veel meer naar zichzelf en zijn directe omgeving terugkeert. Ook in hun materiaalgebruik verschillen ze sterk. Net die contrasten maken de dialoog tussen hun werk zo boeiend”, zegt curator Xavier Tricot.
Ook technisch bewandelden ze andere wegen. Ensor werkte in uiteenlopende media, van olieverf en tekeningen tot etsen. Spilliaert werkte vooral op papier, met onder meer aquarel, Oost-Indische inkt, gouache, pastel en kleurpotlood. Die technieken versterken de verstilde en soms mysterieuze atmosfeer die zo kenmerkend is voor zijn werk.
Tegelijk zijn er opvallende raakpunten. Beiden observeerden het zomerse strandleven en de baders, gebruikten humor en satire en behandelden religieuze onderwerpen.
Zelden getoonde Spilliaerts uit privécollecties
De tentoonstelling brengt een dertigtal werken samen. Een belangrijk deel van de Spilliaert-selectie komt uit privécollecties en is daardoor slechts uitzonderlijk voor een breed publiek toegankelijk.
Een van de blikvangers is ‘Zicht op de Visserskaai vanuit het atelier’ uit 1909. Spilliaert toont er Oostende vanuit een minder vertrouwd perspectief: vanuit de hoogte, gezien vanuit het atelier dat hij in die periode deelde met Constant Permeke.
Net door werken van beide kunstenaars naast elkaar te plaatsen, wordt zichtbaar hoe dezelfde stad bij Ensor en Spilliaert een volledig andere sfeer en betekenis krijgt.
Spilliaert beleven wanneer de avond over Oostende valt
Tijdens de tentoonstelling organiseert Het James Ensorhuis drie nocturnes die inhoudelijk nauw aansluiten bij Spilliaerts oeuvre.
De timing is niet toevallig. De expo loopt in de herfst en winter, wanneer de dagen korter worden en de duisternis vroeg over Oostende valt. Die verstilde, soms mysterieuze sfeer sluit nauw aan bij Spilliaerts werk, waarin lege straten, stilte, zee en nacht regelmatig een belangrijke rol spelen.
Op dinsdag 20 oktober, maandag 23 november en donderdag 17 december neemt een gids telkens een kleine groep van 20 à 25 bezoekers mee door de tentoonstelling. Zo kijken bezoekers niet alleen naar Spilliaerts nachtelijke wereld, maar ervaren ze die ook wanneer buiten de avond over Oostende valt.
De nocturne van 23 november vindt plaats op de sterfdatum van Léon Spilliaert. Elke nocturne start om 18.30 uur en duurt ongeveer één uur.
Praktisch
Tentoonstelling: Spilliaert/Ensor
Locatie: Het James Ensorhuis, Oostende
Periode: 8 oktober – 10 januari
Meer informatie
Nocturnes: 20 oktober, 23 november en 17 december
Timing: 18.30 uur – 19u30
Capaciteit: 20 deelnemers
Prijs: € 6 met museumpas / € 10 standaardticket
Inschrijven voor de nocturnes kan hier: