Willy Van Landschoot (77) uit Heist: ‘55.000 bijen samen in één kast en ze maken geen ruzie, hé.”

Vraag Willy Van Landschoot (77) uit Heist om iets over bijen te vertellen en zijn ogen beginnen te glimmen. Al na twee minuten babbelen, hoor je dat hij een laatbloeier is. Tenminste, wat bijen betreft, maar zijn passie over de diertjes, de honing en de bestuiving is er daarom niet minder om. In zijn woning vlak achter het station van Heist is het trouwens heerlijk toeven: een vijver, duizenden bloemen en een bijenkast. Een stralende zon boven West-Vlaanderen kregen we als gratis extraatje er met veel plezier bij.
Mario De Wilde

Op het moment dat Willy Van Landschoot einde maart zijn label ‘100% West-Vlaams’ kreeg, raakte zijn rustige leven in een stroomversnelling. Door een uit de hand gelopen hobby die pakweg 15 jaar geleden begon. Willy: “Mijn vader is op jonge leeftijd gestorven en na de vakschool in Brugge ben ik metaalbewerker geworden in Zeebrugge. Daarna ben ik overgeschakeld op internationaal transport. Met grote vrachtwagens met diverse soorten steen uit Vilvoorde naar Italië over en weer. Dan ben je al snel een paar weken onderweg want vooral aan de douane verloor ik flink wat tijd. Ik schakelde nadien over op busvervoer bij Albion Tours bij de familie Wittesaele en heb dan nog 29 jaar transport in Zeebrugge gedaan. Dat was overwegend naar Engeland en was ik in de weekends vaker thuis. Daar verdiende ik flink geld mee maar ik had een opgroeiende dochter en een zoon en ik wilde toch meer thuis zijn.”
Compostmeester
Intussen was Willy’s echtgenote, Marleen, zich steeds meer gaan verdiepen in de natuur. Zij is trouwens natuurgids in Knokke-Heist. Willy: “Ik had als klein manneke ook al vaak met mijn vader gaan kruien op garnalen en was toch ook gefascineerd geraakt door de natuur. Na mijn pensioen ben ik compostmeester geworden hier bij de gemeente. Op een ideaal moment want even daarvoor had wijlen Leopold Lippens, een fervent bijenliefhebber, met het gemeentebestuur een contract met de multinational Bio Diversity getekend. Er kwamen wetenschappers naar hier en als compostmeester mocht ik daar steeds bij aanwezig zijn. Daar heb ik heel veel van opgestoken. Ik vroeg Siska Willems, hoofd van de milieudienst, of ik geen bijenkasten op het compostplein mocht plaatsen. Om dat te mogen doen, moest ik wel voldoen aan verschillende strenge voorwaarden. Eén daarvan was dat ik een diploma moest behalen en dus heb ik drie jaar lang les gevolgd in Roeselare en zijn we daarna in Knokke-Heist gestart met een uniek bijenproject.”
Hoera, boerenwormkruid
“Wij, en dan bedoel ik Dirk Verlinden, Freddy Lamote en ikzelf, hebben alle drie ons diploma behaald en met ons drieën zijn we ook met het bijenproject in Knokke-Heist begonnen. We hebben op dit moment, verspreid over heel de gemeente, bijenkasten staan en gebruiken daarvoor enkel en alleen natuurlijke producten, dus zeker geen chemicaliën. Ik gebruik bijv. boerenwormkruid. Ik snij dat ergens hier in de buurt af, maak daar een thee van en die vloeistof gebruik ik dan om de ramen van de bijenkasten te bespuiten. Boerenwormkruid werd vroeger door de boeren in hun stallen gebruikt tegen de wormen. Zonder chemische stoffen werken, betekent wel dat ofwel onze kasten dood gaan ofwel dat ze blijven leven. Zo simpel is dat maar dat is ook de wet van de natuur.”
Geheimzinnig en fascinerend
Als een mens over bijen spreekt, volgt daar bijna logischerwijs honing op. Maar dat is voor Willy een (sic…) bijzaak. Willy: “Ik hou vooral van de liefhebberij van het bijen houden. Het is toch ongelooflijk fascinerend hoe die bijenwereld in elkaar zit. Ik denk zelfs dat er nog steeds niemand weet hoe die hele geheimzinnig structuur in elkaar zit. Ze zitten daar in de zomer met ruim 50.000 samen vol energie in een kast en ze maken geen ruzie, hé. Eén koningin voor 500 darren (mannelijke bijen) en 50.000 vrouwen. Iedereen heeft zijn welomlijnde en dienende taak, niemand gaat in staking, het is toch zo boeiend. Cellen kuisen, de wacht lopen, de koningin eten geven, kuisen, er zijn waterdragers, er zijn stuifmeelverzamelaars, ze moeten de boel verwarmen of afkoelen. En iedereen kent zijn eigen weg, de eigen ingang. Zonder GPS, hé. Vanaf de 19de dag moeten ze dan naar buiten en blijven ze nog twee dagen voor hun kast hangen. Vooral in de maand mei tijdens de broed moet je er echt wel alle dagen bij zijn, want dan vliegen ze 21 dagen uit om nectar te gaan verzamelen.”
De natuur in
De nectar is volgens Willy de benzine, het stuifmeel is de carrosserie maar ze hebben ook dorst. Heel veel dorst. Willy: “In de maand augustus worden de darren dood gedaan want hun enige taak bestaat er in om die éne koningin te bevruchten. Zo’n koningin leeft bij mij trouwens gemiddeld tot drie tot vier jaar. Sommige imkers veranderen elk jaar van koningin, met de bedoeling om meer productie van eieren te hebben en dus ook meer honing. Maar bij mij is het vooral te doen om de bijen zelf.” Intussen vertelt Willy langs zijn neus weg dat hij ook natuurgids is, eerst in het Zwin als opleiding en later elders in Knokke-Heist, in het Zwin of Brugge. “Brugge is weer een heel andere biotoop dan Knokke-Heist waar je meer zoutminnende planten hebt. Op die manier heb ik het leven van de solitaire bij ontdekt.”
Het verhaal van de solitaire bij
Intussen begrijpen we meteen dat voor Willy een dag veel en veel te kort is. Willy: “Wanneer ik met mijn vrouw niet onderweg ben in de natuur dan discussiëren we zeker één keer per week over een bepaald interessant onderwerp. Weet je, we worden met de dag nog leergieriger. Een voorbeeld daarvan is dat Dirk Verlinden en ik vorig jaar gestart zijn met biometric. We hebben op verschillende plaatsen in de gemeente kasten staan met allemaal kleine buisjes van verschillende diameters. Daar staat dan een QR-code op, die wij dan met een speciaal programma moeten fotograferen. Als die buisjes gesloten zijn, dan betekent dat ze bezet zijn door bijen en moeten we die in een diepvries steken. Na een paar maanden worden de bijtjes opgehaald en kan men zien welke solitaire bijen hier rondvliegen. Voornaamste doel van dat project is om na te gaan of honingbijen concurrenten van de solitaire bijen zijn.”
Twee madammen aan de voordeur
Willy Van Landschoot is maar wat blij dat hij in Knokke-Heist woont met een gemeentebestuur dat volledig mee gaat in dat fascinerend verhaal dat eigenlijk nooit stopt en dat door de erkenning van ‘100% West-Vlaams’ nog een extra boost kreeg: “Ik had op aanraden van een paar vrienden me ingeschreven. Amai, was me dat een hoop administratie. Plots stonden er hier ook twee madammen aan mijn deur. Ze waren van het Voedselagentschap en ik moest een staal van mijn honing meegeven. Dat werd in een labo binnenstebuiten gecontroleerd en alleen al mijn label moest ik zeker vijfmaal herdoen. Op een bepaald moment dacht ik ‘laat het maar zo. Het moet een hobby blijven, hé’. En plots kreeg ik een telefoontje dat het goedgekeurd was.” Verwacht niet dat er plots honderden kilo’s honing van de bijtjes van Willy te koop zijn. “De productie is afhankelijk van diverse factoren. De temperatuur is daar één van, maar nogmaals: het blijft kleinschalig. Dat betekent wie eerst is, heeft het meeste kans om hier bij mij een potje van een halve kilo te kopen. Op is op… Ik ga mijn ziel niet verkopen aan het grote winstbejag.

Bijzondere weetjes
-Een koningin wordt eenmaal in haar leven door wel 25 darren bevrucht
-Een koningin kan in het hoogseizoen wel 1.500 eitjes per dag leggen
-Een koningin en een dar hebben geen angel en kunnen dus niet steken
-Werkbijen zijn vrouwelijk, hebben een angel en kunnen wel steken
-Een werkbij vliegt ongeveer 33 keer per dag uit om nectar of stuifmeel te verzamelen
-Een werkbij kan éénmaal steken, verliest de angel en sterft
-Een bij kan haar eigen gewicht aan nectar en stuifmeel dragen
-Bijen kunnen vliegen met een snelheid van 40 km per uur
-Bijen kunnen tot drie km afstand van de kast of korf nectar en stuifmeel verzamelen
-Voor het verzamelen van één pot honing moet een bij 40.000 km vliegen of éénmaal rond de aarde.