Nieuwe havendam in Blankenberge feestelijk ingehuldigd. Jachthaven beter toegankelijk
De nieuwe havendam in Blankenberge werd gisteren onder een stralende zon officieel ingehuldigd door het agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) en de stad Blankenberge. Met de bouw van de dam pakt MDK de jarenlange verzandingsproblematiek aan ter hoogte van de haveningang. De havendam is een onderhoudsbeperkende maatregel die moet bijdragen aan een betere toegankelijkheid van de jachthaven en lagere baggerkosten. De havengeul van Blankenberge kampte jarenlang met sterke verzanding. Stormen en kuststromingen zorgden ervoor dat zand zich snel opstapelde aan de haveningang, wat hinder veroorzaakte voor de pleziervaart en leidde tot frequente en kostelijke baggerwerken.
Strekdam West
Daarom startte het agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust in 2017 een grondige studie. We onderzochten verschillende scenario’s om deze verzandingsproblematiek structureel aan te pakken. Die studie keek niet alleen naar Blankenberge, maar ook naar het bredere kustsysteem. Zo was er bijvoorbeeld ook de situatie in Wenduine: een aandachtszone binnen het Masterplan Kustveiligheid waar frequent en intensief suppleties werden uitgevoerd om de veiligheid tegen overstromingen te garanderen. Door sterke erosie werd hier bovendien extra zand richting Blankenberge getransporteerd.
In Wenduine werd daarom gekozen voor de aanleg van vier nieuwe strandhoofden, gerealiseerd tussen 2021 en 2023. Deze zorgen intussen voor een stabieler strand, minder onderhoudssuppleties en een beperking van het zandtransport langs de kust. Voor Blankenberge werd gekozen voor de bouw van een nieuwe havendam, die het langstransport grotendeels blokkeert en een veilige toegang tot de haven garandeert. In 2023 startten de werken met de afbraak van het betonnen Westerstaketsel. Die afbraak maakte plaats voor de bouw van de nieuwe havendam.
Onderhoudsbeperkende functie
De havendam is opgebouwd uit een kern van breukstenen en betonpuin, met robuuste betonnen deklaagelementen aan de buitenzijde. De dam is ongeveer 600 meter lang, waarvan de eerste 180 meter toegankelijk zijn voor het publiek. Wandelaars worden daarna via een trap naar het strand geleid. Het wandelpad loopt niet verder omdat het gaat om een laagkruinige dam: bij hoogwater, extreme waterstanden of stormcondities kunnen golven over de dam heen lopen. Het zeewaartse gedeelte is daarom enkel toegankelijk voor onderhoud.
Duurzame aanpak
Duurzaamheid vormde een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van de werken. Het puin van het afgebroken Westerstaketsel werd grotendeels hergebruikt in de nieuwe constructie. Daardoor kon het zware wegtransport door Blankenberge en Wenduine aanzienlijk worden beperkt, wat resulteerde in minder hinder en een kleinere ecologische voetafdruk. Daarnaast werden in het bestek expliciet duurzaamheidsmaatregelen opgenomen. Aannemers DEME en Artes werkten daarvoor samen met eco-onderneming Go Ocean. Zo kreeg de havendam veertig speciaal ontworpen bouwstenen, zogenaamde eco-blokken, om de biodiversiteit op en rond de havendam te versterken en een habitat voor ongewervelde dieren en algen te creëren. Wat de bouwstenen zo ecologisch maakt, is de aangepaste samenstelling van het beton zelf. Bovendien blijft het oppervlak van de stenen ruw zodat algen en andere organismen zich makkelijker kunnen hechten. Dat bevordert de aangroei. “Voor ons agentschap MDK staat niet alleen kustveiligheid centraal, maar ook het garanderen van een veilige nautische toegang tot de havens”, aldus Nathalie Balcaen, administrateur-generaal MDK –
De havendam in Blankenberge is lager en smaller dan bijvoorbeeld die in Oostende. De doelstelling hier was duidelijk: het beperken van de aanzanding van de havengeul en het verminderen van de recurrente baggerkosten. Het gaat om een onderhoudsbeperkende maatregel, die past binnen het bredere beleid van kust- en havenbeheer aan de Vlaamse kust. In dat kader is er ook duinontwikkeling voorzien als nature-based solution. In een zone naast de dam werd helmgras aangeplant
en langs de bestaande duinen werd een nieuwe strook voor spontane duinvorming aangelegd. Op termijn creëren we zo nieuwe robuuste duinen die een complementaire maatregel vormen. De strekdam leidt enerzijds het kustlangs zandtransport weg van de havengeul, terwijl de duinvorming het door de wind meegevoerde zand opvangt. Beide hebben als doel de sedimentatie in de havengeul te beperken.
Er is gekozen voor een dam met een lichte kromming, om de beschikbare ruimte voor de scheepvaart niet te beperken. De doorvaartbreedte en -richting bleven zo behouden. De vaargeul is voorzien van nautische signalisatie en wordt aangeduid door meerdere buispalen, boeien en verlichting. Op de kop van de dam werd een nieuw havenlicht geplaatst van ruim 12 meter hoog. Het vormt een baken van veiligheid en herkenbaarheid voor de jachthaven. Vanaf 26 mei staan nog werken gepland voor de voeding en glasvezelaansluiting, zodat het havenlicht binnenkort opnieuw volledig operationeel zal zijn.
Nautische veiligheid
Impact
Voor definitieve conclusies over de morfologische impact is het nog iets te vroeg. Sinds het blokkeren van de vloedstroom tijdens de bouw stellen we wel al een duidelijke afname van de aanzanding in de havengeul vast, in lijn met de verwachte erosie- en sedimentatiepatronen. Ook tijdens de recente winterstormen bleef de haven toegankelijk. Dat zijn bemoedigende
signalen, en we zien nu al gunstige resultaten in de baggervolumes.