Maar liefst 11.150 bezorgde burgers willen laatste binnenduinen in Oostende niet zien verdwijnen
In Oostende dreigt een groot bouwproject de laatste lokale binnenduinen voorgoed te laten verdwijnen. Meer dan 11.000 burgers uiten via een petitie van Natuurpunt Middenkust samen met enkele andere organisaties hun bezorgdheid over de plannen om de bescherming van het waardevolle gebied rond het Fort Napoleon op te heffen. De petitie werd vandaag aan minister Weyts overhandigd.
De omgeving rond het Fort Napoleon is sinds 1976 beschermd als cultuurhistorisch landschap. In het gebied komen maar liefst 230 typische planten- en diersoorten voor, zoals hondskruid en bijenorchis. Met de opheffing van de bescherming zou niet alleen een stuk uitzonderlijke natuur verdwijnen. De initiatiefnemers (Natuurpunt Middenkust, O-mens, Bescherm Bomen en Natuur vzw, Dement Oostende, Climaxi vzw en Kernverzet Oosteroever) zijn bezorgd dat ook elders in Vlaanderen beschermde gebieden zomaar opgeofferd zouden kunnen worden om er grote appartementsgebouwen op neer te zetten.
Oostende en Weyts willen bescherming opheffen
Minister Ben Weyts startte op vraag van de Stad Oostende de procedure voor de afschaffing van de bescherming van het Fort Napoleon in Oostende. De Vlaamse Commissie Erfgoed gaf nochtans een negatief advies en wil het behoud van de open ruimte. Natuurpunt Middenkust is niet te spreken over de bocht van minister van Erfgoed Ben Weyts (N-VA) om de bescherming van de Oosteroeverduinen te herzien. Volgens de organisatie wordt zo de weg vrijgemaakt voor een grootschalig bouwproject op een locatie die al sinds 1976 wettelijk beschermd is. “Dit zet de deur open voor elke projectontwikkelaar in heel Vlaanderen. Welke waarde heeft een bescherming door de overheid nog als die zomaar weer geschrapt kan worden?”, zegt Paul Lingier van Natuurpunt Middenkust.
De argumentatie van minister Weyts om de bescherming op te schorten, is volgens de actievoerders stuitend. De minister stelt dat het terrein ‘niet meer is wat het was’ door ingrepen uit het verleden. De minister gaat daarmee in tegen het advies van de Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed (VCOE). De commissie spreekt van een ‘gevaarlijk precedent’ dat eigenaars aanmoedigt om de wet te overtreden. De commissie concludeert dat de erfgoedwaarden op het terrein níét verloren zijn en dat de bescherming enkel wordt opgeheven om de bouwplannen van een projectontwikkelaar door te drukken.
Failliet van de landschapsbescherming in Vlaanderen
“Dat is de omgekeerde wereld”, zegt Paul Lingier van Natuurpunt Middenkust. “In het verleden zijn er zonder de nodige omgevingsvergunning werken uitgevoerd die schadelijk waren voor de duinnatuur. In plaats van deze overtredingen te bestraffen en herstel af te dwingen, gebruikt de minister deze schade nu als argument om de bescherming volledig op te heffen. Dit zet de deur open voor elke ontwikkelaar: verniel de natuurwaarden op je terrein, en de bescherming valt vanzelf weg. Dit is het failliet van de landschapsbescherming in Vlaanderen.”
De organisaties wijzen erop dat de bescherming van 1976 juist bedoeld was om het open karakter en de unieke zichtlijnen tussen de monumenten (zoals de Vuurtoren en Fort Napoleon) te bewaren. Door de bescherming nu te beperken tot enkel de smalle zeereep, wordt de essentie van het landschap vernietigd.
Geen rechtszekerheid meer
“Dit gaat niet alleen over een paar hectare duin in Oostende; dit gaat over de geloofwaardigheid van ons natuur- en erfgoedbeleid. Wij eisen dat de bescherming van 1976 integraal behouden blijft en dat de natuurwaarden worden hersteld in plaats van gebetonneerd. Deze opheffing zou bovendien een bedreiging kunnen zijn voor de bescherming van andere waardevolle gebieden in heel Vlaanderen. Als die hier opgeheven kan worden, dan kan dat in principe eender waar en is er geen enkele rechtszekerheid meer.”
Minister Weyts liet de vraag tot opheffing al publiceren in het Staatsblad, ondanks een uiteindelijk negatief advies van de Vlaamse Commissie Onroerend Erfgoed. Die is bijzonder kritisch: “De commissie herhaalt dat zonder kritische en eenduidige afwegingen gevaarlijke precedenten ontstaan die eigenaars of gebruikers aanmoedigen om beschermingsbesluiten niet na te leven. Volgens de commissie lijkt het louter de bedoeling om via deze ad hoc-opheffing de ontwikkeling van het gebied te kunnen doorzetten. Dit gaat voorbij aan de essentie van het beschermingsstatuut. Een selectieve stopzetting van (delen van) het cultuurhistorisch landschap zou immers niet langer toelaten om de inpasbaarheid van eventuele ontwikkelingen vanuit erfgoed te beoordelen. Het zet overigens de deur open voor gelijkaardige opheffingen, met als enige doel percelen te onttrekken aan (mogelijke) beperkingen die een bescherming oplegt zonder daarbij rekening te houden met de opportuniteiten die eruit voortvloeien.”
Verkaveling staat haaks op Kustvisie
Die verdere bebouwing met op zijn minst twee nieuwe woontorens wordt door o.m. Natuurpunt, Bescherm Bomen en Natuur, Dement Oostende, Kernverzet Oosteroever en vzw Climaxi betwist. De organisaties dringen erop aan om daar de open ruimte te behouden om de natuurwaarden te beschermen en ruimte te bieden voor mogelijke overstromingen in de toekomst. Een deel van het gebied staat immers ingekleurd als overstromingsgebied. De Vlaamse regering werkt aan een kustvisie om open ruimte te behouden voor natuur, recreatie, enz. Deze ontwikkeling, die wordt gesteund door de lokale overheid, staat volledig haaks op deze visie.
Behoud open ruimte aan de kust: voor mens en natuur
Het Fort zelf zou wel beschermd blijven, maar riskeert aan het zicht onttrokken te worden. Het bestaan van het binnenduin is al even belangrijk voor de bewoners in de buurt als voor de natuur zelf. Het maakt deel uit van de levenskwaliteit. “De kust is al genoeg volgebouwd, laat wat ruimte, zeker cruciale stukken voor waterbuffering. Dit perceel, bestemd voor cultuurlandschap, is niet geschikt voor een woontoren vol luxeflats die niet eens aan de woonnoden van Oostendenaren voldoet.”
Het Natuurrapport 2020 van het INBO heeft aangetoond dat de toestand van de natuur in het algemeen en van de kustgebonden biotopen en habitats in het bijzonder er zeer slecht aan toe is, en dat de staat van instandhouding ervan zelfs nog slechter is dan wat voordien gedacht werd. Omdat er nog maar zeer weinig kustgebonden beschermde natuur rest, moet dit gebied absoluut beschermd worden en zelfs hersteld worden.
