Ian Van der Stricht en Renzo Truwant zijn vanaf nu garnaalvisser te paard in Oostduinkerke

Een estaminetuitbater die via zijn schoon(groot)vader de traditie leerde kennen en een chef-kok die zijn kinderdroom waarmaakt. Gisteren slaagden Ian Van der Stricht (36) en Renzo Truwant (45) voor hun praktisch examen als garnaalvisser te paard in Oostduinkerke. Ze zijn nu de 14e en 15e actieve en erkende paardenvissers. “Van hun eigen vissersnetten tot op het bord, deze paardenvissers zijn garnalen-chefs in hun keuken én op zee”

De 36-jarige Ian Van der Stricht, uitbater van Estaminet De Peerdevisscher bij het NAVIGO Visserijmuseum in Oostduinkerke, raakte via zijn vrouw Ella Casier en haar familie stap voor stap verweven met de traditie. Zijn schoonvader, zelf paardenvisser van de derde generatie, begeleidt hem tijdens zijn opleiding. Zijn schoon’groot’vader Eddy D’Hulster en schoon’overgroot’vader Jules Durant zijn iconen binnen de Oostduinkerkse paardenvisserij.

Ian Van der Stricht: “Ik ben er eigenlijk ingerold dankzij mijn vrouw, Ella Casier. Mijn schoonvader (Johan Casier) en wijlen paardenvisser Johan Vandendriessche leerden mij de knepen van het vak. Ook de verhalen van ‘Pé’ (Jules ‘de Rosten’ Durant) – vader van Rosa Durant en mijn schoon’groot’vader Eddy D’Hulster maakten veel indruk bij mij. En dankzij Corinne D’Hulster, mijn schoonmoeder en kleindochter van Jules, leerde ik garnalen koken. Van haar hoorde ik nog meer over de familie en de traditie. Hoe meer ik bijleerde, hoe sterker mijn interesse groeide.” Ian trotseert de Noordzee samen met zijn paard Duke.

De tweede kersvers erkende paardenvisser is de 45-jarige Renzo Truwant, een rasechte Koksijdenaar. Hij is chef-kok en uitbater van Eetboetiek Stoelez-Vous in Koksijde-Dorp. Renzo Truwant: “Ik startte pas 2 jaar geleden met dit avontuur. Samen met m’n paard Cliff, toen 2 jaar oud. Ik was al als jong kereltje ‘bezeten’ van boerenpaarden en keek ook altijd met bewondering naar de garnaalvissers te paard. Naarmate ik ouder werd, kreeg ik steeds meer appreciatie voor het vissen zelf en maakte ik via mijn schoonbroer kennis met het garnaalkruwen te voet. Toen ik restaurant ’t Blekkertje uitbaatte (13 jaar terug), ging ik af en toe mee met paardenvisser Günther Vanbleu. Ik droomde toen al van een carrière in de paardenvisserij. Enkele jaren geleden gaf mijn vrouw Daisy de doorslag. Ze zei dat ik niet te lang meer moest wachten als ik er echt voor wilde gaan.”

Renzo vindt het een hele eer om Koksijde-Oostduinkerke te vertegenwoordigen als nieuw erkend paardenvisser. En wat nog straffer is: 2 van zijn 4 kinderen stapten intussen mee in het verhaal, want Amalya (21) en Tybeau (18) volgen momenteel ook de opleiding tot paardenvisser.

Ook voor Burgemeester Sander Loones is dit een bijzonder moment. Zijn grootouders Honoré Loones en Rosa Dewitte – allebei oud-burgemeesters van Oostduinkerke – liggen aan de basis van de bescherming van de Oostduinkerkse paardenvisserij. Zijn vader Jan Loones – jarenlang eerste schepen van Koksijde-Oostduinkerke – was als schepen van Cultuur mee de drijvende kracht achter de Unesco erkenning in 2013.

Burgemeester Sander Loones: “De garnaalvissers te paard zijn dé helden van onze gemeente. Mannen en vrouwen die met fierheid hun ambacht bewaken, gehard door wind, zout en zee. Deze erkenning van twee nieuwe garnaalvissers te paard is dan ook veel meer dan folklore en feest. Het is de bekroning van twee levensambities. Én het is een officiële erkenning die niet enkel door een jury wordt gegeven, maar door een ganse lokale gemeenschap. Een gemeenschap die haar wortels kent en koestert, en die daarvoor door Unesco werd erkend als immaterieel cultureel erfgoed. Enkel te beleven hier bij ons, in Oostduinkerke aan de Vlaamse kust.”

Examen

Sinds 2013 is de traditie van de garnaalvisserij te paard in Oostduinkerke ingeschreven op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van UNESCO. Om toe te zien op het behoud en de bescherming van het ambacht als garnaalvisser werd een borgingscomité opgericht. Dit borgingscomité zorgt ervoor dat de praktijk van de garnaalvisserij te paard zich duurzaam blijft ontwikkelen in de toekomst. Het gemeentebestuur, het NAVIGO Visserijmuseum, de Koninklijke Orde van de Paardevisser, externe erfgoedexperten en natuurlijk de (ere-)garnaalvissers te paard zijn vertegenwoordigd in het comité samen met verschillende Koksijdse gemeentediensten en de VVV.

Het garnaalvissen te paard vergt een degelijke opleiding en jarenlange oefening. Daarom stelde het borgingscomité een uitgebreide procedure op die kandidaat-garnaalvissers te paard moeten doorlopen.

Procedure:

1. De kandidaat-garnaalvisser te paard volgt een tweejarige opleiding bij een gemeentelijk erkende paardenvisser. Ian Van der Stricht volgde deze bij schoonvader Johan Casier en wijlen paardenvisser Johan Vandendriessche, Renzo Truwant werd begeleid door Günther Vanbleu.

2. De kandidaat-garnaalvissers volgden doorheen hun opleiding enkele verplichte theoretische opleidingsmomenten, o.a. over de historiek van het ambacht en de UNESCO-erkenning bij NAVIGO Visserijmuseum. De beide kandidaat-garnaalvissers te paard gingen ook op gesprek bij het borgingscomité.

3. De kandidaat-garnaalvissers nemen deel aan een praktisch examen, het sluitstuk van hun tweejarige opleiding. Vandaag slaagden Ian en Renzo dus ook voor deze proef.

Tijdens de praktische proef worden heel wat punten geëvalueerd door de jury. Er is aandacht voor volgende zaken:

1. Paard optuigen (bril, preekstoel, gareel)
2. Paard inspannen in de kar, alle nodige materiaal in de kar laden
3. Op weg van huis naar zee: het paard mennen, aandacht voor het verkeer, verkeersregels
4. Aankomst aan de laagwaterlijn: paard uitspannen, korre klaarleggen, manden aanbrengen, paard aan de korre brengen, paard bestijgen
5. Vissen: door de golfslag naar de visplaats, respect voor meevissende collega’s, terug naar het strand, ledigen van het net, ziften, garnalen in manden, terug naar zee voor volgende sleep
6. Toelichten: een gepast antwoord kunnen geven op vaak gestelde vragen van omstaanders
7. Einde vissen: paard inspannen in de kar, opladen alle materiaal
8. Zeven en sorteren vangst, garnalen koken, verzorging paard

De jury van de praktische proef van gisteren was als volgt samengesteld: Burgemeester van Koksijde Sander Loones, schepen van Toerisme Kirke Hillewaere, garnaalvissers te paard Günther Vanbleu, Chris Vermote en Johan Casier en ere-paardenvissers en leden van het borgingscomité Roland Vanbillemont en Eddy d’Hulster.

Dynamische traditie

De garnaalvisserij te paard kent een lange geschiedenis: een rekening van de Koksijdse Duinenabdij uit 1563-1564 bevat voor de gemeente Koksijde-Oostduinkerke de oudste verwijzing naar het inzetten van paarden voor strandvisserij. Sindsdien maakte deze traditie heel wat ontwikkelingen door. En het is precies dankzij haar eigen dynamische ontwikkeling dat de garnaalvisserij te paard tot op vandaag is blijven voortbestaan. Immaterieel erfgoed is immers geen gefossiliseerde print uit een ver verleden, maar wel levende materie van vandaag.

Ontwikkelingen in de garnaalvisserij te paard zijn legio:

• vroeger om den brode, vandaag uit liefde voor het paard, de zee, en de traditie an sich
• het type paard, af te leiden uit archieven en iconografie (schilderijen, postkaarten e.a.):
de zogeheten croisé (kruising trekpaard met renpaard) tot WO I, het muildier (in het interbellum), het Brabants trekpaard (vanaf ca. 1950)
• de wijze van vissen (die ook de grootte van het net bepaalt): tot ca. 1965 met de schee, daarna met scheerborden
• de vele soorten materie waaruit de netten door de eeuwen heen zijn gebreid
• de sociale inbedding in familie, buurt en dorp, vandaag uitgebreid met de sociale interactie met het toeristisch cliënteel
• …

De gemeentelijke paardenvissers

De 13 actieve gemeentelijke garnaalvissers te paard waren: Bruno Mertens, Chris Vermote, Dominique Vandendriessche, Gregory Debruyne, Günther Vanbleu, Johan Casier, Katrien Terryn, Marius Dugardein, Nele Bekaert, Stefaan Hancke, Thomas Vanmassenhove, Xavier Vanbillemont en Yoshi Delancker.
Ian Van der Stricht en Renzo Truwant brengen dit aantal op 14 en 15.

Ere-paardenvissers zijn Eddy d’Hulster, Roland Vanbillemont en Raymond Devos.
Pieter De Dier is erkend als paardenvisser, maar is momenteel niet actief.

Zelf het Noordzeesop in? Dat kan dankzij onze wervingsprocedure

Elke stiel heeft zijn eigen do’s-and-don’ts en de garnaalvisserij te paard is een ambachtelijke vaardigheid die verbonden is met de natuur. Een goede kennis van de zee, zandstroken en een nauwe band met het paard zijn de basis. Je wordt dus niet zomaar paardenvisser.

Als visser ga je meerdere keren per week in zee, met paard en net. Het vissen zelf duurt ongeveer 3 uur: van 1,5 uur voor tot 1,5 na laagtij. Daarbovenop komt de tocht met paard en kar van en naar huis,
het koken van de garnalen, verzorgen van het paard, op punt houden van netten en materiaal, …

Hoe word je garnaalvisser te paard?

De opleiding duurt 2 jaar, met begeleiding door een erkende paardenvisser. Tijdens die periode moeten de kandidaten verschillende theoretische sessies volgen over het ambacht van de garnaalvisserij te paard. Het praktische luik wordt beoordeeld door een jury van erkende paardenvissers en experten.

Sinds de invoering van deze opleiding (in 2013) studeerden er al 7 paardenvissers af, vandaag komen er nog 2 nieuwkomers bij: Renzo Truwant en Ian Van der Stricht. Een demonstratie bijwonen? Timing en meer: www.paardenvissers.be