12 Duitse zeemijnen uit Tweede Wereldoorlog voor Wenduine worden ontmanteld
Hoogspanningsnetbeheerder Elia Transmission Belgium (Elia) en ontmijningsdienst DOVO slaan vanaf komende maandag 9 maart 2026 de handen in elkaar voor een complexe operatie op zee én op land: het verwijderen en de ontmanteling van 12 Duitse zeemijnen uit de Tweede Wereldoorlog. De operatie kadert in voorbereidende werken voor het Prinses Elisabeth Eiland. Achtergebleven explosieven kunnen immers een gevaar vormen wanneer Elia in de toekomst elektriciteitskabels in de zeebodem aanlegt om de groene energie vanuit de Noordzee aan land te brengen. Om in alle veiligheid te kunnen werken, worden 12 van deze achtergebleven explosieven naar het strand gebracht voor verder onderzoek, neutralisatie of om gecontroleerd tot ontploffing gebracht te worden. Tijdens de werken geldt een veiligheidsperimeter op het strand en op zee. De werken moeten voor de start van de zomer afgerond zijn.
Sinds vorige zomer scant Elia de zeebodem van de Noordzee op achtergebleven explosieven. De Noordzee was immers tijdens de twee Wereldoorlogen het decor van zware gevechten. Een deel van de explosieven van die tijd liggen nog op de zeebodem, maar vormen natuurlijk een gevaar als er in de toekomst ondergrondse hoogspanningskabels op de zeebodem aangelegd worden om de groene stroom vanuit de Noordzee aan land te brengen. Bij een recente operatie zijn 12 achtergebleven zeemijnen (Küsten-mine A) ontdekt. De Küsten-mine A, ook wel bekend onder de naam KMA-mijn of Kathy-mijn, is een Duitse zeemijn die bedoeld was om een geallieerde invasie vanuit zee te verhinderen. De mijnen werden geplaatst in ondiep water, tot een diepte van ongeveer 10 meter. De KMA bestaat uit een rechthoekige betonnen blok van ongeveer 1,2 meter bij 2 meter en een halve meter hoog. In deze blok bevond zich 50 kg Hexaniet, een explosief dat krachtiger is dan TNT; deze hoeveelheid staat ongeveer gelijk aan 80 kg TNT. Het totale gewicht van de mijn bedroeg circa 1.000 kg.
Boven op de betonnen blok stond een stalen driepoot van ongeveer 2,2 meter hoog. Op de top daarvan bevond zich een stoothoorn (Herzhoorntje) met een chemisch-elektrolytische ontsteker. Aan deze hoorn kon een drijflijn worden bevestigd. Wanneer deze lijn door een schip werd opgepikt en zich rond de schroef wikkelde, trok ze de hoorn krom, waardoor de mijn werd geactiveerd.
Complexe operatie op zee én op land
Het veilig verwijderen van de zeemijnen impliceert een complexe operatie op land en op zee. De werken zijn weers- en stromingsafhankelijk en vragen een rustige zee. De operatie start 9 maart, en zal afgerond zijn tegen de zomer. De werken werden achter de schermen grondig voorbereid, in samenwerking met alle diensten, van Elia tot DOVO en de Marine, de gemeente De Haan en Blankenberge, de politiezones Bredene-De Haan en Blankenberge, Afdeling Kust, Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum Oostende, De Lijn en de Scheepvaartpolitie.
Werkwijze
Een ploeg duikers zal vanaf 9 maart afdalen naar de zeebodem om de KMA aan een sling te bevestigen. Vervolgens wordt de KMA gelift met behulp van een EMLB. Een EMLB (Enclosed Mine Lifting Bag) is een vanop afstand opblaasbare ballon die de KMA van de zeebedding licht. De EMLB met de KMA wordt daarna met een RHIB (Rigid Hull Inflatable Boat) naar het strand gebracht, tussen surfclub Surfing Elephant en brug het Wrakhout, in Wenduine. Nadien neemt ploeg ‘land’ de operatie over.
Ploeg ‘land’ staat in voor de Render Safe Procedure (RSP), oftewel het veiligstellen en neutraliseren van de KMA.
De hoofdbetrachting bij een neutralisatie is het scheiden van de ontsteker van de hoofdlading. Door deze componenten van elkaar te scheiden, wordt verhinderd dat de hoofdlading nog kan worden ontstoken.
Er zijn hierbij verschillende mogelijke scenario’s:
1. De KMA bevat noch ontsteker noch springstof
In dit geval is de oplossing eenvoudig: de ‘lege’ KMA wordt zonder verdere risico’s van het strand verwijderd.
2. De KMA bevat een ontsteker maar geen springstof
De ontsteker wordt ter plaatse vernietigd met behulp van een kleine lading springstof op het strand. Nadien wordt de ‘lege’ KMA verwijderd.
3. De KMA bevat enkel springstof
Indien DOVO de springstof veilig kan verwijderen, wordt deze afgevoerd naar Poelkapelle om daar vernietigd te worden. Indien verwijdering niet mogelijk is, wordt de KMA op het strand op een veilige manier ter plaatse vernietigd.
4. De KMA is volledig intact
In eerste instantie wordt geprobeerd de ontsteker van de springstoflading te scheiden. Indien dit lukt, wordt de ontsteker op het strand vernietigd. Indien scheiding niet mogelijk blijkt, wordt overgegaan tot een vernietiging ter
3
plaatse van de volledige KMA. In eender welk scenario of afgeleide ervan, zal DOVO altijd de veiligheid van de omgeving, personeel en materiaal, proberen te waarborgen.
Veiligheidsperimeter
Veiligheid is een prioriteit. Tijdens de activiteiten stelt de politie een tijdelijke veiligheidsperimeter van 500 meter in op het strand en in de duinen (maximaal enkele uren). Er kan ook tijdelijke hinder zijn voor het tram- en autoverkeer langs de Blankenbergse Steenweg. Om het onderzoek vlot en veilig te laten verlopen, vragen we iedereen in de buurt om op afstand te blijven van de werkzone, zowel op zee als op het strand, en om de instructies van de ordediensten nauw op te volgen.